فيگوئروآ ( مترجم : غلام رضا سميعى )

6

سفرنامه دن گارسيا دسيلوا فيگوئروآ ( سفير اسپانيا در دربار شاه عباس اول ) ( فارسى )

عزيمت كرده در اوت 1624 ( ذيقعدهء 1033 ه ق ) در بندر سن سباستين « 10 » قدم به خاك اسپانيا مىگذارد . بدين‌ترتيب وى ده سال تمام از وطن خويش دور بود و اينست داستان سفر وى . بايد آرزو كرد كه همهء كسانى كه به سير و سفر و سياحت مىپردازند از صفاتى كه اين مرد شريف واجد بوده است برخوردار باشند . زيرا علاوه بر خويشتن‌دارى و نجابتى كه رنج سفر را بر وى راحت مىكرد ، همهء آثار مصنفان قديم را دربارهء ايران مطالعه كرده بود . او اين كتابها را همراه داشت تا آنچه را كه ديگران دربارهء اين كشور نوشته‌اند با آنچه مىبيند ، درجا مقايسه كند . اين مرد از زندگانى شاهان گذشتهء ايران ، بخصوص چهار يا پنج پادشاهى كه پيش از شاه عباس سلطنت كرده بودند ، اطلاعات بسيار داشت . چنان كه بارها در اين مورد در دربار شاه ايران مورد تحسين قرار گرفت و آنچه را كه ايرانيان از تاريخ كشور خويش فراموش كرده بودند بدانها آموخت . او در قضاوت راسخ بود و همين امر سبب مىشد تا دربارهء هرچه مىبيند ، خواه مربوط به طبيعت باشد يا اخلاق و آداب و يا سياست ، بينديشد . گذشته از اين از كمال خويشتن‌دارى و نهايت رازدارى و وجدانى كه براى ديداركنندگان از يك كشور اجنبى ضرور است برخوردار بود . اگر بخواهيم مطالب جذاب و شگفت‌آورى را كه فيگوئروآ در سفرنامهء خويش آورده است بازگو كنيم بايد همهء مطالب كتاب وى را بياوريم . از لحاظ تاريخى ، در اين سفرنامه از كيفيت بدرآوردن جزيرهء هرمز از تصرف پرتغاليها و بيشتر وقايعى كه در اين حادثهء تأسف‌انگيز رخ داده است آگاه مىشويم . از فحواى كلام فيگوئروآ مىتوان دريافت كه علت اساسى اين شكست بزرگ غرور و نادانى شوراى دولتى هند شرقى بوده است كه در زمانى كه كشتيهاى جنگى انگليس در اين دريا لنگر انداخته بودند و شاه عباس مىتوانست از اين كشتيها عليه آنان استفاده كند نبردى سخت با اين پادشاه را

--> ( 10 ) San Sebastian